ترکیب برگرفته از زهر وزغ؛ گامی تازه در درمان افسردگی مقاوم

نتایج یک کارآزمایی بالینی مرحله ۲b نشان می‌دهد که یک نوبت اسپری بینی حاوی ترکیبی روانگردان به نام «مبوفوتنین» (Mebufotenin) می‌تواند علائم افسردگی مقاوم به درمان را به‌سرعت کاهش دهد و اثر آن تا چند هفته باقی بماند.

به گزارش هاژه، این پژوهش روی ۱۹۳ بزرگسال مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان (TRD) انجام شد. این افراد در دوره فعلی بیماری خود، دست‌کم به دو تا پنج داروی ضدافسردگی پاسخ نداده بودند. نتایج این کارآزمایی در ژورنال انجمن پزشکی آمریکا (JAMA) منتشر شده است.

 مبوفوتنین چیست؟

مبوفوتنین که با نام 5-MeO-DMT نیز شناخته می‌شود، به‌طور طبیعی در ترشحات سمی برخی وزغ‌ها از جمله وزغ رودخانه کلرادو (وزغ بیابان سونورا) وجود دارد. این ترکیب یک آگونیست گیرنده‌های سروتونین (5-HT1A و 5-HT2A) است و می‌تواند تغییراتی در ادراک و وضعیت هوشیاری ایجاد کند. در این کارآزمایی، پژوهشگران از شکل سنتزشده و خالص این ماده استفاده کردند، نه از زهر طبیعی وزغ.

 جزئیات کارآزمایی

در این مطالعه تصادفی و دوسوکور، بیماران به سه گروه تقسیم شدند و یک نوبت اسپری بینی حاوی ۸ میلی‌گرم، ۱۲ میلی‌گرم یا مقدار بسیار کم ۰٫۳ میلی‌گرم مبوفوتنین بنزوات دریافت کردند. تمام شرکت‌کنندگان نیز از حمایت روانشناختی متخصصان برخوردار بودند.

نتایج نشان داد که ۲۹ روز پس از دریافت دارو، حدود ۳۵ درصد از بیماران گروه ۸ میلی‌گرمی و ۳۴ درصد از گروه ۱۲ میلی‌گرمی، کاهش قابل‌توجهی در علائم افسردگی داشتند. این رقم در گروه دریافت‌کننده دوز بسیار پایین تنها ۱۲ درصد بود. اثرات مثبت درمان در برخی بیماران تا پایان دوره پیگیری ۵۷ روزه ادامه یافت.

 مزیت کلیدی: مدت کوتاه اثر روانگردان

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های مبوفوتنین با سایر درمان‌های روانگردان مانند سیلوسایبین و کتامین، مدت کوتاه‌تر اثرات آن است. بیشتر شرکت‌کنندگان حدود دو ساعت پس از دریافت دارو از نظر پزشکی آماده ترخیص بودند، هرچند طبق پروتکل مطالعه، ترخیص زودتر از چهار ساعت مجاز نبود. در مقابل، برخی ترکیبات روانگردان دیگر ممکن است به نظارت طولانی‌تری نیاز داشته باشند. این ویژگی می‌تواند بار درمانی را برای بیماران و مراکز درمانی کاهش دهد.

 عوارض جانبی و محدودیت‌ها

عوارض جانبی در میان دریافت‌کنندگان دارو نسبتاً شایع بود، اما تقریباً تمام موارد خفیف یا متوسط گزارش شدند. پژوهشگران تأکید می‌کنند که هنوز برای تعیین ایمنی بلندمدت و اثربخشی این روش به مطالعات بزرگ‌تری نیاز است.

 جایگاه regulatory و چشم‌انداز آینده

این دارو هنوز تأییدیه FDA را دریافت نکرده است. با این حال، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در اکتبر ۲۰۲۵ به اسپری بینی مبوفوتنین بنزوات (با نام تجاری BPL-003) برای درمان افسردگی مقاوم، «عنوان درمان پیشگامانه» ( Breakthrough Therapy Designation) اعطا کرده است. این عنوان به تسریع فرآیند توسعه و بررسی مقرراتی داروهایی که شواهد اولیه نشان‌دهنده مزیت قابل‌توجه آن‌ها نسبت به درمان‌های موجود است، کمک می‌کند. انتظار می‌رود کارآزمایی‌های فاز ۳ این دارو در آینده نزدیک آغاز شود.