خشک شدن تالاب‌ها تبعات گسترده‌ای دارد؛ از زیستمندان تا معیشت و سلامت مردم

مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی، گفت: خشک شدن تالاب‌ها نه تنها زیستمندان را تهدید می‌کند، بلکه شغل مردم محلی، سلامت افراد، و اقلیم منطقه را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد که گاهی جبران ناپذیر است.

حجت جباری، با هشدار درباره پیامدهای گسترده خشک شدن تالاب‌ها، بر ضرورت تامین حق‌آبه، کاهش مصرف آب در کشاورزی و مشارکت جوامع محلی در حفاظت و احیای این زیستگاه‌های حساس استان تأکید کرد و افزود: تالاب‌ها از ارزشمندترین زیستگاه‌های کشور هستند و کارکردهای زیست‌محیطی فوق‌العاده‌ای دارند، اما حساس و آسیب‌پذیرند. در سال‌های اخیر تحت تاثیر توسعه ناپایدار و کم‌آبی شدید قرار گرفته‌اند و تامین حق‌آبه آن‌ها به چالشی مهم تبدیل شده است.

وی با اشاره به تالابهای استان ادامه داد: در استان ۴۰ تالاب ثبت شده وجود دارد که شامل ۱۳ تالاب دائمی و ۲۷ تالاب فصلی می‌شود؛۶ تالاب از جمله تالاب‌های بین‌المللی و تحت کنوانسیون رامسر قرار دارند.

جباری ادامه داد: تالاب‌های سولدوز، نوروزلو و کانی برازان دارای برنامه جامع مدیریت هستند و برنامه تالاب قوپی باباعلی نیز در مراحل نهایی تدوین است.

وی درباره بحران کم‌آبی و پیامدهای خشک شدن تالاب‌ها توضیح داد: سال آبی گذشته، برخی از تالاب‌های استان، از جمله دریاچه ارومیه، تا بیش از ۹۷ درصد خشک شدند. وقتی تالابی خشک می‌شود، زیستمندان غیرقابل جابجایی از بین می‌روند و بازگرداندن آن به وضعیت اولیه سال‌ها طول می‌کشد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان با اشاره به پیامدهای خشک شدن تالاب‌ها گفت: این پیامدها تنها به اکوسیستم محدود نمی‌شود؛ ایجاد کانون‌های گرد و غبار، تغییر اقلیم محلی، افت سفره‌های آب زیرزمینی، کاهش درآمد جوامع محلی از گردشگری و کشاورزی، و افزایش بیماری‌های تنفسی از جمله اثرات آن است.

وی با اشاره به مصرف آب در حوزه کشاورزی گفت: حدود ۹۰ درصد آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه صرف کشاورزی می‌شود و تامین حق‌آبه تالاب‌ها هنوز با مشکل مواجه است.

جباری با تاکید براینکه علاوه بر کمیت، کیفیت آب تالاب‌ها نیز اهمیت دارد،اظهار کرد: آب آلوده یا با پدیده پر غذایی باعث آسیب به اکوسیستم تالاب‌ها می‌شود.

وی با اشاره به اقدامات سازمان حفاظت محیط زیست در حوزه تالابها افزود: حق‌آبه حدود ۱۲ تالاب استان مشخص شده و سازمان آب منطقه‌ای پیگیر تامین آن است. همچنین اخیراً حریم تالاب‌ها به نام سازمان حفاظت محیط زیست سنددار شد که گامی مهم در حفاظت قانونی از این زیستگاه‌هاست.

مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی، نقش جوامع محلی را کلیدی دانست و گفت: مردم اطراف تالاب‌ها در احیا و حفاظت نقش بسزایی دارند. از لایروبی و آبرسانی گرفته تا جلوگیری از شکار غیرمجاز و کاهش آلاینده‌ها، مشارکت جوامع محلی موفقیت پروژه‌های احیا را تضمین می‌کند.

جباری همچنین به پروژه کشاورزی پایدار اشاره کرد: با همکاری سازمان جهاد کشاورزی و دانشگاه‌ها، در بیش از ۲۰۰ روستای استان پروژه‌های کشاورزی پایدار اجرا شده که باعث کاهش ۲۵ تا ۳۰ درصدی مصرف آب در مزارع بدون کاهش تولید محصولات شده است. این اقدامات باعث افزایش آب وارد شده به تالاب‌ها و بهبود کیفیت آن می‌شود و بخشی از راهکارهای نجات تالاب‌ها محسوب می‌شود.

وی تأکید کرد: خشک شدن تالاب‌ها پیامدهای زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای دارد و احیای آن‌ها نیازمند مدیریت منابع آب، کاهش مصرف در کشاورزی، همکاری دستگاه‌های متولی و مشارکت جوامع محلی است. اگر حق‌آبه تالاب‌ها تامین نشود، بحران‌های زیست‌محیطی و اجتماعی جدی‌تر خواهد شد.

منبع: ایسنا