تاريخ: ۱۳۹۵ پنج شنبه ۲۵ آذر ساعت ۱۷:۳ بازدید: 514      نظرات: 7      کد مطلب: 2443

نگاهی گذرا بە سیرە اخلاق نبی مکرم اسلام حضرت محمد(ص)


عبدالقادرنیازی

دراین کەانسان برای کسب مدارج والای اخلاقی وانسانی در طول عمر، بەالگوهای مطمئنی نیازداردشکی نیست امااینکە چەالگویی رابرای کسب درجات فوق الذکرانتخاب کندبدون شک جای تامل دارد. بنابرایات وروایات مبارک قران واحادیث شریفە نیکوترین و مناسب ترین  الگو «رسول گرامی اسلام(ص)» می باشدکەتبعیت از آن حضرت می تواندضامن دستیابی انسان به زندگی سعادتمندوسعادت اخرت است.این نیازانسان بەالگویی مطمئن، بررسی آداب و سیره اخلاقی و تربیتی پیامبر اعظم"ص"راضرورت میبخشد.
هدف ازنوشتن این مقالە بررسی ابعاداخلاقی وتربیتی زندگی مبارک نبی گرامی"ص" می باشد.
بنابرروایات وایات شریفەانسان به عنوان اشرف مخلوقات زمانی میتواندکەپسوندشایستگی ووارستگی رابەخودبگیردکەزندگی اخلاقی رابرای خودانتخاب نماید، در غیر این صورت تبدیل بەموجودخطرناکی می شودکەنەتنهاباعث نابودی زندگی خودکەزمینەهای ویرانی زندگی دیگران رانیزفراهم میکند.
از دیدگاه اسلام، انسان موجودی اجتماعی است که تعالی، رشد و شکوفایی اخلاقی وی در بستر جامعه صورت می‏گیرد.  بەخاطرهمین خصلت انسان(اجتماعی بودن)است کەاسلام خصایصی را  برای ظهور استعدادها و توانایی‏های انسان، ارائه کرده است.
نبایدازاین نکتەهم غافل شدکەخداوند انسان را طوری خلق نموده است که به طور فطری طالب کمال و فضیلت های اخلاقی- انسانی است.بەزندگی وشخصیت پیامبران الهی کەدقت میکنیم درمی یابیم کەرمزموفقیت ان بزرگواران در جذب قلبهای مستعدوعقلهای سلیم درهمین نکتە نهفتەاست.الگوقراردادن زندگی وشخصیت پیامبران واولیای الهی درنهایت منجربەتشکیل مدینەفاضلە اسلامی میگردد.
بر همین مبنا، اساس این مقالەرا،بربررسی و تبیین سیره تربیتی، فضائل اخلاقی و کرامات حضرت پیامبر اعظم(ص)قراردادیم.
 
پیامبر اعظم(ص) به دلیل داشتن «خُلقٍ عَظیم» و «رَحمَةٌ لِلعَالَمین، نمونه و الگوی مکارم اخلاقى براى تمام انسان ها در تمام دوران ها بوده است. آن حضرت به عنوان بهترین و کامل ترین اسوه ی راستین بشریّت، نسبت به تمام مردم بسیار دلسوز، صمیمی و مهربان بود. در راستای همین اخلاق کریمانەبودکەایشان حتاقبل ازبعثت ونبوت نیزدلهای سخت وسفتی رادرمسیراخلاق قراردادەبودودرطول23سال نبوتشان همچنین دراین راستاقرارداشتند.؛ خطاب قرارگرفتن رسول اکرم بالقبهای بزرگی همچون «یا ایّها الرَّسول» و «یا ایّها النَّبی»،حکایت ازراستی این ادعادارد.
جایگاه، عظمت و بزرگواری پیامبر اکرم(ص)، بدان حد بوده است که خداوند به وجود گرامی او چنین سوگند یاد می کند: «لَعَمْرُکَ إِنَّهُمْ لَفی سَکْرَتِهِمْ یَعْمَهُونَ»؛ به جانت سوگند که اینها در مستی خود سرگردانند.
علاوه بر آن، قرآن کریم، رسول گرامی اسلام(ص) را به عنوان اسوه ای نیکو یاد نموده است که همگان باید به آن تاسی نمایند: لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ؛ به یقین برای شما، در زندگی رسول خدا الگوی نیکویی است. همچنین خداوند درباره آن رسول گرامی می فرماید: «وَإِنَّکَ لَعَلی خُلُق عَظِیم»؛ به یقین تو اخلاق عظیم و بزرگی داری. همچنین در آیه ای دیگر، خداوند مؤمنان را امر کرده است که از دستورات نبی اکرم(ص) پیروی کرده، فرامین او را به جای آورند و آنچه را از آن باز داشته است، رها سازند: «وَ مَا آتَاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ مَا نَهَاکُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا.» در آیه دیگری اشاره نموده است: «وَ أَطِیعُواْ اللّهَ و َالرَّسُولَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ»؛ و از خدا و رسول اطاعت کنید، باشد که مورد رحمت قرارگیرید.همچنان کەازام المومنین عایشە(رض)نقل شدەکەاخلاق پیامبرعظیم الشان همان اخلاق قران است کەدروجودمبارکشان تجلی یافتەاست
جذابیت روحانی، عرفانی و معنوی پیامبرنازنین الهی به قدری والاست که امروزه هرگاه کسی  قطره ای از سیره تربیتی و اخلاقی آن بزرگوار را در کام تشنە راه حقیقت می ریزد،  مجذوب عظمت الهی وسیرەمکرم نبی گرامی"ص" میگردد.
، محبّت و ارادت به انبیا و اولیای الهی اختصاص به مسلمانان ندارد. در میان سایر ادیان هم، اندیشمندان زیادی هستند که احادیث و روایات فراوانی در زمینه سیره علمی و عملی و فضایل فرستادگان خداوند به خصوص پیامبر اکرم(ص) را گرد­آوری و بررسی نمودەوموردمداقەقراردادەاندکەاوردن همەانهادرحوصلەاین مقال نمی گنجد.
 
همچنان کەمیدانیم تربیت واموزش ، دارای زمینەها،بسترهاو ابعاد مختلفى، چون؛ بعد معنوی، عاطفى، اجتماعى، فردی و... است. از مهمترین ابعاد تربیت؛ تربیت معنوى است که اساس وبن مایەتمام انواع تربیتهای دیگرمی باشد.. این ویژگی جوهره اساسی رفتار و منش انسان را تشکیل می دهد و به عنوان مهمترین عامل در ایجاد تمایز تربیت دینی از دیگر حوزه های تربیتی مطرح می گردد. محور اصلی در تربیت معنوی، «خدا» است و منظور از خدامحوری، جهت گیری همه اعمال و رفتارهای انسان در راستای ملاک ها و معیارهای الهی
است. این نوع تربیت که شامل پرورش بعد معنوى انسان و فراهم ‏نمودن زمینه ی ارتباط انسان با خداوند و در نهایت پرورش انسان ‏براى رسیدن به قرب الهى است، بسیار مورد تاکید نبی گرامی "ص" بوده است و آن بزرگواردر تمام ابعاد زندگى بیشترین اهمیت را بەپرورش این بعدتربیتی انسان اختصاص دادند(انی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق).
از بزرگترین ثمرات تربیت معنوی، دستیابی به آرامش دل و روان آدمی است: «الَّذِینَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِکْرِاللّهِ. أَلاَ بِذِکْرِاللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»؛ 
با بررسی دیدگاه پیامبر اکرم(ص)، می توان استنباط نمود که علاوه بر آموزش آداب و رفتارهای اجتماعی و اخلاقى، این شیوه علاوه بر اینکه نسل جامعه را با مبدأ حقیقى جهان آفرینش مرتبط می سازد؛کە در آنان روحیه اعتماد به نفس و نیروى استقامت و پایدارى در مقابل مشکلات فراوان زندگى نیز ایجاد می کند.
در حقیقت،بدون عبادت پروردگار و در راستای بندگی خدا قرار گرفتن محال است کە بشر به تعالی و کمال واقعی خود برسدو پله‎های سعادت را بپیماید. بر طبق آیات قرآن کریم هدف از خلقت بشر و بعثت انبیاء «عبادت و بندگی خداونداست  "وماخلقت الجن والانس الالیعبدون" معرفی شده است که به عنوان یک امر استمراری از هنگام بلوغ بشر شروع شده و تا لحظه مرگ ادامه می ‏یابد: «وَ اعبُد رَبُّکَ حَتی یَأتیَکَ الیَقین»؛ پروردگارت را عبادت کن تا لحظه یقین مرگ فرا رسد.
پیامبرنازنین (ص)همواره لحظه‎ای از عبادت و مناجات با خداوند غافل نبوده‎اند، روح عبادت و بندگی بر تمام اعمال ایشان حاکم بوده است به طوری که چنین اخلاقی ایشان را تابع محض اوامر پروردگار گردانیده و هوای دوست را بر خواسته‎های خویش ترجیح داده‎اند.
در وصف کیفیت عبادت رسول گرامی اسلام(ص) آمده است که: «آن حضرت وقتی به نماز می ایستاد از شدت خضوع وخشوع رنگ از رخسار مبارکشان می پرید و از درون دل و قفسه سینه اش صدائی نظیر صدای اشخاص خائف و وحشت زده شنیده می شد»
همچنان کە درروایات دیگری آمده است که پیامبر اکرم(ص) وقتی که نماز می خواند مانند پارچه ای می شد که در گوشه ای افتاده باشد.ازام المومنین عایشە(رض)نقل شدەکە «هنگامی که با رسول خدا(ص)هم صحبت می شدیم بەمحض اینکە موقع نماز می شد حالتی به خود می گرفتندکه گویی نه ایشان ما را می شناخته و نه ماایشان را. ازمظاهرچنین عبادتی  می توان بەاخلاق والای پیامبرگرامی"ص"اشارەکردکەایشان در همه شرایط و اوضاع و احوال، تسلیم الهى بوده و رو به سوى او داشت. به یقین کسى که با تسلیم در برابر حقّ، به سوى خدا رو آورد، می توان گفت بهترین و برترین مظاهر دیانت واخلاق را از خود نشان داده است. خداوند متعال فرمود: «وَ مَنْ أَحْسَنُ دِیناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ." چنان کە این سخن الهى از لحاظ محتوایی در بین کتب آسمانى منحصر به فرد بوده و بیانگر چگونگى تسلیم شدن پیامبرگرامی "ص"در برابر خداونداست. قرآن کریم پیامبر اکرم(ص) را مخاطب قرار داده و فرموده است: «قُلْ إِنَّ صَلاتِى وَ نُسُکِى وَ مَحْیاىَ وَ مَماتِى لِلَّهِ رَبِّ العالَمِینَ * لا شَرِیکَ لَهُ وَ بِذلِکَ أُمِرْتُ وَ أَنَا أَوَّلُ المُسْلِمِین.تجلی پیوندعبادت وزندگی واخلاق رادراین ایە شریفە بخوبی میتوان مشاهدەنمود.
ازدیگرخصایص اخلاق نبی نازنین"ص"  در به انجام رساندن همه امور، به ویژه در زمان انجام رسالت بزرگش، «توکل» همراه با تلاش و زحمت بود. در همین راستا هم نوا با قرآن کریم می فرماید: «قُل حَسبِىَ الله عَلَیهِ یَتَوَکَّلِ المُتَوَکِّلُون"
پیامبر اکرم(ص)، درباره توکل بر خدا در انجام امور می فرماید: «مَنْ تَوَکَّلَ عَلَى اللّه کَفاهُ مَؤنَتَهُ وَرِزْقَهُ مِنْ حَیْثُ لایَحْتَسِبُ»؛ هر کس به خدا توکل کند، خداوند او را کفایت مى کند و از جایى که گمان نمى برد به او روزى مى دهد.
زندگانی گهر بار پیامبر اکرم(ص)، سرشار از معنویت، صفا، عاطفه و مهرورزی است. در بعد اخلاق و آداب زندگانی فردی، آن حضرت نمونه کامل انسانی از لحاظ محبت و مهربانی، نیک خلقی، صداقت و راستگویی، علم و دانش، گذشت و فداکاری، جوانمردی و... است.
مطابق آیات قرآن و روایات اسلامی، منبع اصلی دانش پیامبران، علم بیکران الهی بوده است؛ علمی که به توسط فرشته وحی در بیداری، یا رؤیاهای صادق و یا توسط انبیاء پیشین و نظایر آن ها، به پیامبران عطا می شد.
خداوند در قرآن کریم بر رسول اکرم(ص) امر می کند که از درگاه الهی گسترش علم خود را طلب کند: «وَ قُل رَبِّ زِدْنی عِلْماً" در آیات دیگر قرآن کریم، همواره کسانی که اهل علم و آگاهی نیستند، مورد سرزنش واقع شده اند و نبود علم، علت بسیاری از مشکلات دیگر شمرده شده است.
بنا به شواهد قطعی تاریخ و مطابق آیات قرآن کریم، ضمیر باطنی رسول اکرم (ص)، از تعلیم و فراگیری دانش بشری، پاک بوده است. او انسانی است که مکتبی، جز مکتب تعلیم الهی ندیده و جز از حق، دانش نیاموخته است. 
ابن خلدون می‌گوید: «پیغمبر امی بوده است، لیکن امی بودن برای او کمال بود، زیرا؛ علم خویش را از عالم بالا فراگرفته بود؛ بر خلاف ما که امی بودن برای ما نقص است، زیرا مساوی با جاهل بودن ماست»
معارف متعالی و احکام و قوانین جامع و همه جانبه قرآن کریم، و نیز فرموده‌ها و سیره آن حضرت، بهترین گواه بر مقام والای علمی و دانش وسیع آن حضرت می‌باشد. به یقین، پیامبر اعظم(ص)، معدن علم و دانش بوده امااخلاق والای ایشان هیچ گاە ایشان راتحت الشعاع غروروفخروتکبرقرارنداد
همچنانکەمیدانیم، «نیاز عاطفی» از مهمترین نیازهای انسان  به شمار می‏ اید. بدون محبت می‏توان زنده بود؛ ولی نمی‏توان زندگی کرد. دین اسلام به محبت، خوش خلقی و برخورد نیکو با مؤمنان اهمیت زیادی داده است و آن را یکی از ارزش های والای اخلاقی می داند.
برطرف کردن این نیاز عاطفی در سنین پایین تر ضرورت بیشتری دارد. کودکان بیشتر به توجه و محبت دیگران حساس هستند. 
ابراز محبت و مهربانی با بندگان خدابەویژە کودکان از ویژگی های بارز پیامبر اکرم(ص)، بوده است.
سیره ی عملی و رفتار و معاشرتهای فردی و اجتماعی پیامبر اکرم(ص)، مملو از مهر و رحمت و عطوفت است. آن حضرت نسبت به همه مردم، حتی نسبت به کودکان دلسوز و مهربان بود.
خداوند در آیه 128 سوره توبه، مهربانی پیامبر اکرم(ص) را در برابر مومنان، چنین بیان می کند: «عَزِیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیْکُم بِالْمُؤْمِنِینَ رَؤُوفٌ رَحِیمٌ»؛ به رنج افتادنتان بر او گران و دشوار است، به شما دلبسته است و به مؤمنان دلسوز و مهربان.
گرچه خوش خلقی در هر جا و هر زمانی مورد ستایش و از سفارشات حضرت رسول(ص) است، اما رفتار نیکو در خانه و خوش رفتاری با اعضای خانواده سفارش ویژه پیامبر اکرم (ص) بوده، به گونه ای که یکی از شاخص های افراد نیک، برخورد مناسب و نیکو با خانواده است. آن حضرت در روایتی فرمودند: بهترین مردم از نظر ایمان، کسی است که دارای نیکوترین اخلاق باشد و لطیف ترین رفتار را با خانواده اش داشته باشد و من لطیف ترین شما نسبت به خانواده ام هستم.
امروزه در شیوەهای تربیتی از نکات مهمی که مورد توجه مربّیان تربیتی قرار دارد، نوع پاسخ دادن به ندای دیگران، به ویژه خانواده و همسر، است. برخی از افراد ممکن است به دلایل واهی با الفاظ دیگری با خانواده سخن بگویند، در حالی که این سیره پیامبر نشان میدهد که ما در پاسخ گویی به ندای خانواده، باید از بهترین تعبیرها استفاده کنیم. در بیان دیگری، درباره سیره آن حضرت نسبت به خانواده آمده است: هنگامی که پیامبر(ص) با خانواده اش بود، شوخ ترین افراد به شمار می آمد.
از موارد قابل توجهی که در سیره رسول اکرم(ص) مکرّر نقل شده، احترام به کودکان است. در روایتی از انس بن مالک نقل شده است که پیامبر خدا از کنار کودکان که عبور می کردند به آنان سلام می کردند شاید بسیاری از افراد گمان کنند که چون کودکان کوچک ترند باید همیشه آنان به بزرگترها سلام کنند، در حالی که آموزش آداب اجتماعی آنان بر عهده بزرگترهاست.
پیامبر اکرم(ص) با وجود علوّ مقام و درجاتش، در برخورد با کودکان با خوش خلقی و حتی در بسیاری از موارد، مزاح و شوخی برخورد می کرد. در روایتی از انس نقل شده است: گاهی من با برادر کوچکم به نزد پیامبر شرف یاب می شدیم. آن حضرت در برخورد با آن کودک، مزاح می کردند.مهربانی ومحبت پیامبربەنوەهای عزیزشان حسن وحسین(ع)زبانزدخاص وعام است.
رحمت و محبت پیامبراکرم (ص) به نحوی وسیع و بی پایان بوده است تا آنجا که عملاً به دوستان و پیروان خود در سطحی بسیار وسیع، درس احسان و محبت را می آموخت.
روزی پیامبر اکرم (ص) برای عده ای از یاران خود که به حضورشان مشرف شده بودند، این داستان را تعریف کردند: شخصی در صحرای سوزان دچار تشنگی شدیدی شد. برای رفع عطش، به درون چاهی رفت و با استفاده از آب چاه خود را سیراب نمود، در همان وقت دید سگی از شدت تشنگی بی تاب و توان شده و پوزه به خاک می مالد، برای آن مرد این اندیشه پیش آمد که حیوان بیچاره مثل او دارای احساس تشنگی است و به خاطر نیافتن آب در رنج و عذاب افتاده است. احساس ترحم و مهربانی در وجودش به جوش آمده، لذا تصمیم گرفت حیوان تشنه را با مقداری آب سیراب سازد. در پی این تصمیم دوباره آن شخص داخل چاه رفت و کفش هایش را پر از آب کرد و پیش روی حیوانی که از سوز تشنگی جانش به لب رسیده بود گذاشت، خدای بزرگ به پاداش همین کردار نیک، آن مرد را مورد عفو و بخشش و عنایت خود قرار داد. یاران آن حضرت عرض کردند، آیا ما هم می توانیم در مورد حیوانات نیز از خداوند کسب پاداش کنیم؟ حضرت فرمودند: آری و به خاطر هر حیوان زنده ای که موفق به انجام خدمتی شوید، نزد خداوند مأجور خواهیدبود.
با بررسی کوتاهی در سیره و تاریخ پیامبر اکرم (ص) می توان به این نتیجه رسید که راز موفقیت آن سرور کائنات در انجام رسالت خطیر خویش، بیش از هر عاملی، حُسن خلق و رفتار نیک آن حضرت بود که سبب گسترش و نفوذ آیین وی در اعماق جا­ن­ها و در نقاط مختلف جهان شده است. رسول مکرم اسلام(ص) با این راهکار که از کلام وحی آموخته بود، نه تنها انسان­های مستعد و آماده هدایت را جذب می کرد، بلکه دشمنان قسم خورده اش را نیز تبدیل به دوستان صمیمی می نمود.
یکی از موانع مهم در راه تربیت و نیل به سعادت، خودمحوری و غرور و تکبر است. این ویژگی راه پذیرش هدایت را مسدود می کند و نیز موجب ایجاد مانعی بین فرد تربیت شونده و فرد تربیت دهنده می شود.
به هر میزان که روحیه تواضع در انسان پرورش یابد، امکان نیل به هدایت و قرب الهی بیشتر می شود و به هر میزان که ویژگی تکبر وی را محدود سازد، پافشاری بر ضلالت و گمراهی غیرقابل اجتناب است.
بنابراین، تواضع و فروتنی، یکی از مهمترین و برترین صفات پسندیده انسانی است. تواضع آن است که انسان در مقایسه با دیگران خود را برتر و بزرگتر نداند.
اسلام که عزت را از آنِ خدا و رسول خدا"ص" می داند، تکبر و همچنین خواری را برای مؤمنان نمی پسندد، بلکه مؤمنان را عزیز می شمارد و در رفتارهای اجتماعی آنچه را می پسندد، همانا تواضع است. به عبارت دیگر، اگر این پرسش اساسی مطرح شود که «با دیگران چگونه رفتار کنیم؟»، پاسخ مناسب را می توان در آیه 110 سوره ی مبارکه ی کهف یافت. بدان حد، تواضع در این آیه کریمه آمده است که خطاب به پیامبر اکرم (ص)، می فرماید: «قُل اِنَّما اَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ» این آیه به روشنی بیانگر آن است که انسان نباید به مقام و موقعیت خود مغرور شود.
همچنین، قرآن کریم درباره گشاده رویی پیامبر اکرم(ص) می فرماید: «به خاطر رحمت الهی بود که برای مردم نرم شدی و اگر تندخو و سخت دل بودی، از دور تو پراکنده می شدند."
رفتار پیامبر(ص)، به گونه ای بود که از اوان کودکی  تا زمانی که پیامبری، راهنمایی و رهبری همه مسلمانان را بر عهده گرفت، هیچ تغییری نکرد.
بنابراین، سیره عملی و احادیث پیامبر اعظم (ص) سرشار از تواضع و فروتنی و دوری از تکبر و خود بزرگ بینی است. آن حضرت ضمن آنکه خود از هر کاری که موجب تکبر شود، دوری می نمود، پیروان خویش را هم از آن 
برحذر می داشت و می فرمود: «هرکس با تکبر و خودخواهی بر روی زمین راه برود، زمین و آنچه در زیر آنست و آنچه بر روی آنست، او را لعن و نفرین نماید.
صداقت و راستگویی، از اعمالی نیک و یکی از فضیلت های بزرگ انسانی است که در همه مکاتب الهی و حتی مکاتب مادی دارای ارزش والا است. فطرت پاک انسان ایجاب می کند که آدم سالم و متعادل، دل و زبانش یکسو و هماهنگ باشد، ظاهر و باطنش یکی باشد و آنچه را باور دارد بر زبان جاری کند.
صداقت و راستی در گفتار و اعمال فرستادگان الهی موجب جلب اطمینان مردم به پیام‏ اوران الهی می ‏شود و زمینه را برای پذیرش دعوت آن‏ها فراهم می آورد. به عبارت دیگر، اعتقاد به دروغ بودن گفتار رسولان الهی سبب سلب اعتماد مردم از آن‏ها می‏شود.
 
رسول خدا(ص) در مورد قباحت دروغگویی فرمود: مؤمن هر گاه بدون عذر دروغی بگوید هفتاد هزار ملک او را لعنت می کنند و بوی گندی از قلبش بیرون می آید که تا به عرش می رسد.
ساده زیستی و قناعت و پرهیز از تجمل ازدیگرخصایلی است کەپیامبرگرامی(ص)هموارە بەان توجەخاصی نمودە اند.ازطرفی در طول تاریخ، تجمل، رفاه زدگی و مصرف گرایی، اختصاص به طبقه خاصی از جامعه داشت، اما امروزه فرهنگ چشم هم چشمی و رقابت در دستیابی به کالاها و امکانات تجملاتی، به نحو چشمگیری شیوع یافته است. بالا بردن سطح انتظارات و درخواستهای مردم از جهات مختلف مادی و ایجاد این باور که انسان باید در دنیا دارای زندگی مرفّه، بی دغدغه و مملو از آسایش و آرامش ناشی از دستیابی روزافزون به امکانات تجملاتی مادی باشد، موجب شکل گیری یک قالب شخصیتی تجمل گرا در میان انسان ها شده است کەباشخصیت والاواخلاقی پیامبر(ص)همیشەدرتضادبودەاست.
در حالی کە مطابق اسناد معتبر تاریخی اصل سادگی و رعایت قناعت و زهد و بی رغبتی به دنیا، یکی از اصول حاکم بر زندگی پیامبر اکرم(ص) بوده است. بررسی مراحل زندگانی و دیدگاه متعالی آن حضرت، عمق این اصل را به خوبی تبیین می کند.
از نظر مفهومی، ساده زیستی و زهد عبارت است از: «دل برداشتن از دنیا و  اکتفاء کردن به قدر ضرورت " که تجلی عملیِ آن در زندگی، ساده زیستی و قناعت خواهد بود. انسانها‎ی زاهد اگرچه خود می توانند با استفاده‎ از نعمت های پروردگار زندگی بهتری را برای خویش فراهم سازند، اما از آنجا که دلبستگی به زخارف دنیوی ندارند، دیگران را بر خود مقدم می دارند و خود به اندکی از مال دنیا اکتفاء می کنند؛ «وَ یُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَهٌ.
زندگانی رسول اکرم(ص)، به شکلی بود که در سطح پایین تر از طبقه متوسط جامعه آن روز قرار داشت، به گونه ای که بر اساس برخی از روایات، آن حضرت برای همسانی با طبقه کم درآمد و فقیر امّت اسلامی، حتی از خوردن نان گندم نیز پرهیز می کردند.
در روایت دیگری ازابن مسعود نقل شده است: «شخصی به محضر پیامبر گرامی شرفیاب شد، هنگامی که با آن حضرت در حال گفت وگو بود، زبانش به لکنت افتاد. آن حضرت فرمود: راحت باش! من پادشاه و سلطان نیستم، من فرزند زنی از قریش هستم که قدید (نوعی گوشت پخته که آن را بر روی سنگ قرار می دادند و در زیر آفتاب داغ می پختند) می خورد.
غذای متعارف حضرت نان جو و خرما بود. کفش و لباس هایش را با دست خویش وصله می­کردند. در عین سادگی، طرفدار فقر نبودند و مال و ثروت را به سود جامعه و برای صرف نمودن در راههای مشروع و مناسب، لازم می­شمردند. همچنان­که می­ فرمودند: «نِعمَ المالُ الصّالح لِلرَّجُل الصالِح»؛ . برای آدمی که شایسته­ داشتن ثروت باشد و بداند چگونه صرف کند. همچنین آن حضرت می­فرمودند:«نِعمَ العونُ عَلی تقوی اللهِ الغنی». مال و ثروت کمک خوبی است برای تقوا.
از دیگر جنبه های دیدگاه و منش ساده زیستی رسول گرامی اسلام(ص) این است که ایشان هرگز اجازه نمی دادند که مجلس شان صدر و ذیل و بالا و پایین داشته باشد، ایشان پیوسته می­ فرمودند: «اصحاب و یاران حلقه و دایره­ وار بنشینند تا مجلس بالا و پایین نداشته باشد» .
 کمک بەنیازمندان وحسن معاشرت بادیگران وصلەرحم ودیگرخصیصەها وفضایل اخلاقی نکات مهم دیگری بودندکەهموارە درزندگی مبارک ایشان موج میزدوبحث درموردانهادراین نوشتارکوتاە قابل ارائەنیست.
جمع بندی
در جهان کنونی، اخلاقیات و زندگی اخلاقی در اثر متزلزل شدن نظام های ارزشی و سست شدن مبانی مقدسات مورد تهدید قرار گرفته، با ثبات ترین عقاید دینی از وی گرفته شده، اندیشه های مکانیکی و عاریتی جایگزین آن گردیده و انسان با آشفتگی های گوناگون درونی و بیرونی مواجه شده که مهم تر از همه بحران معرفت دینی است کەدرنوع خودکم نظیربودەوبەدین گریزی افراطی تبدیل شدەاست.
گرایش انسان امروزی با نعمت های دنیوی راه افراط و تفریط را براوهموارساخته طوری کەحداکثر تلاش خود را در جهت جمع آوری مادیات دنیوی، صرف کرده و تقوا، ساده زیستی، قناعت، صداقت و... را در زندگی خود کم رنگ نموده است. توجه در ابعاد مادی زندگی  بر توجه بە عناصر معنوی می چربد.
انبیاء الهی، به خصوص؛ رسول گرامی اسلام (ص)، بهترین شیوه های تربیتی را فرا روی پیروان خود قرار داده است. زندگی متعالی آنان می تواند به عنوان موفق ترین الگوهای تربیتی در طول تاریخ بشر مطرح شود.
با بررسی که انجام شد، مشخص گردید، الگوی اخلاقی- تربیتی پیامبر اکرم(ص)، به دلیل وجود دو شاخصه؛ یکی در شخص شخیص وذات مبارکشان و دیگری در شریعت و دینی که آن حضرت از سوی خداوند برای هدایت بشریت آورده است، مناسب ترین و نیکوترین الگوی تربیتی است.
غیرقابل انکاراست کەزندگانی گهربار پیامبر اکرم(ص)، سرشار از معنویت، صفا، عاطفه و مهرورزی بوده است. در بعد اخلاق و آداب زندگانی فردی-معنوی؛ آن حضرت نمونه ی کامل انسانی از لحاظ ایمان، تقوی، پرهیزکاری، قناعت، نیکوکاری و نیک خلقی، جوانمردی و مردانگی، عنصر گذشت و فداکاری و... است.
در بعد اخلاق و آداب زندگانی اجتماعی؛ آن پیامبر بزرگوار، الگوی مردم داری و مردم سالاری، دستگیر نیازمندان، مرحم درد دردمندان و بینوایان، پرچمدار حقوق بشر در جامعه و... است.
در این راستا، ما به عنوان رهروان راه رسول گرامی اسلام(ص)، تنها به استفاده از کتب و نوشته ها بسنده نکنیم. باید در کاربردی ساختن این فضیلت های اخلاقی در خود و همچنین شیوع دادن آن در سطح جامعه تلاش کردەوان راتعمیم دهیم تلاش کنیم تا معارف و سیره اخلاق و آداب نبوی در سطح جامعه فراگیر گرددباشدکەحداقل شرمندەخداوندمنان وذات مبارک رسولش نشویم/فاللەخیرحافظاوهوارحم الراحمین/
1;قران مجید
2صحیح بخاری
3محمد;زندگانی پیامبراسلام:نویسندە:کارن ارمسترانگ:ترجمە:کیانوش رحمتی:انتشارات حکمت:تهران1386
4محمد، پیغمبری کەازنوبایدشناخت:نویسندە:کونستان ویرژیل گیورگیو:ترجمە:ذبیح اللە منصوری:انتشارات امیرکبیر:چاپ دوازدهم
5عذرتقصیربەپیشگاەمحمدوقران:نویسندە:جان دیون پورت:ترجمە:سیدغلامرضاسعیدی:انتشارات محمدحسین اقبال وشرکا:تهران1334
6,محمدرسول اللە:نویسندە:لئوتولستوی:ترجمە:عطاابراهیمی راد:نشرثالث:تهران چاپ دوم1388



ارسال به دوستان
ارسال به دوستان
چاپ
نسخه چاپی


نظر کاربران

1
0
پاسخ به این اظهارنظر

luqman.شنو ۱۳۹۵/۱۰/۱۰
کورت و ریک و پیک
ده س خوش.
1
0
پاسخ به این اظهارنظر

ابوبکر شم ۱۳۹۵/۱۰/۸
باسلام و عرض ادب خدمت استاد نیازی عزیز.این روزها مدعیان حقوق زنان یکی از طعنه هایشان موضوع حق طلاق است که فقط دراختیار مرد است.ولی متاسفانه مردان دینی ما موضوع را کامل بیان نمیکنند.اسلام حق تصمیم جدایی مرد از زن را طلاق نامیده وتصمیم جدایی زن از مرد را خلع نامیده است.پس هردواز حقوقشون برخوردارند.ضروریست اگر دراین موضوع تحقیق وروشنگری بفرمایید.
1
0
پاسخ به این اظهارنظر

عبدالقادرنیازی ۱۳۹۵/۱۰/۴
هاوڕێی خۆشەویست کەبەداخەوەنێوی خۆتان نەنووسیوە خوێندنەوەت خۆشحاڵی کردم هیوادارم لەتێبینییەکانت بێ بەشم نەکەی سەربڵیندیت ئاواتمە
عەبدولقادرنیازی ۱۳۹۵/۱۰/۸
بەرووی چشم کاک ابوبکر دراین موردهم درخدمت خواهم بودان شاللە
1
0
پاسخ به این اظهارنظر

عبدالقادرنیازی ۱۳۹۵/۱۰/۴
جناب اقای ابوبکرشم ازاینکەزحمت کشیدیدومقالەراخواندیدمتشکرم حق باشماست بایدمختصرترمینوشتم
1
0
پاسخ به این اظهارنظر

ابوبکرشم ۱۳۹۵/۹/۲۸
ممنون آقای نیازی.متاسفانه جامعه ما از اخلاق دورشده.چنین مقاله هایی ضروری است.البته مختصرتر.
1
0
پاسخ به این اظهارنظر

ابوبکرشم ۱۳۹۵/۹/۲۸
سلام و درود بر عبدالقادرنیازی.فعال دینی
1
0
پاسخ به این اظهارنظر

۱۳۹۵/۹/۲۵
ده س خوش وسپاس ،زور ئه رکتان کیشاو ماندو نه بن ته نیا شتیک که پیویسته بو پیغمبر بون ئه ویه گوی نه ده ین به نفسی خراپمان وویژدانمان زیندو راگرین وئاگاداری له خومان بکه ین له پیسی وئینسانهای ره زیل،ئیشالا خودای گه وره له هه موو لاییکمان خوش بیت
عبدالقادرنیازی ۱۳۹۵/۱۰/۱۰
متشکرم کاک ابوبکرعزیز همچنین رحمت خداوندبرشما

نظر خود را براي ما ارسال كنيد