مهاباد چگونه می‌تواند به یک برند شهری تبدیل شود؟

در سال‌های اخیر، موضوع توجه به هویت شهری و معرفی ظرفیت‌های مهاباد بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. مجموعه مدیریت شهری، شورای اسلامی شهر، شهرداری و فرمانداری در دوره‌های مختلف، اقداماتی در زمینه بهبود سیمای شهری، توسعه فضاهای عمومی، اجرای پروژه‌های عمرانی، برگزاری رویدادهای فرهنگی و اجتماعی، معرفی ظرفیت‌های گردشگری و ایجاد زمینه‌هایی برای افزایش حس تعلق شهروندان انجام داده‌اند.

این اقدامات را باید به‌عنوان گام‌هایی مثبت در مسیر ارتقای کیفیت زندگی شهری و تقویت تصویر مهاباد دانست؛ زیرا هیچ شهری بدون توجه به محیط زندگی، زیبایی بصری، خدمات شهری و تجربه روزمره شهروندان نمی‌تواند تصویر مطلوبی در ذهن مردم ایجاد کند.

اما پرسش مهم اینجاست:

آیا ساختن یک شهر زیبا، به معنای ساختن یک برند شهری است؟

پاسخ این سؤال، ما را به مفهوم عمیق‌تری به نام «برند شهری» می‌رساند.

برند شهری فقط یک نام، یک شعار، یک لوگو یا مجموعه‌ای از تبلیغات نیست. همان‌طور که یک کسب‌وکار با طراحی یک تابلو به یک برند قدرتمند تبدیل نمی‌شود، یک شهر نیز صرفاً با معرفی چند جاذبه یا اجرای چند برنامه نمی‌تواند در ذهن مردم ماندگار شود.

برند واقعی یک شهر، تصویری است که در ذهن مردم، گردشگران، سرمایه‌گذاران و حتی شهروندان همان شهر شکل می‌گیرد.

وقتی نام برخی شهرها شنیده می‌شود، بلافاصله یک تصویر مشخص در ذهن شکل می‌گیرد؛ شهری که با هنر شناخته می‌شود، شهری که با تجارت و اقتصاد شناخته می‌شود، شهری که مقصد گردشگری است، شهری که نماد فناوری یا سبک زندگی خاصی شده است.

راز ماندگاری این شهرها در یک موضوع خلاصه می‌شود:

آن‌ها توانسته‌اند یک «روایت مشترک» از خود بسازند.

روایتی که فقط توسط مدیران شهری نوشته نشده، بلکه مردم، کسب‌وکارها، فعالان فرهنگی، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و همه اجزای جامعه در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند.

مهاباد چه مزیت هایی دارد که بسیاری از شهرهای دیگر آن را ندارند؟

شاید قبل از آنکه همیشه از کمبودها و مشکلات سخن بگوییم، لازم است یک‌بار دیگر دارایی‌های خود را ببینیم.

مهاباد فقط یک نقطه روی نقشه نیست؛ شهری است با مجموعه‌ای از سرمایه‌های ارزشمند که می‌تواند پایه یک برند شهری قدرتمند باشد.

این شهر دارای پیشینه فرهنگی و اجتماعی غنی است؛ شهری که سرمایه اصلی آن فقط ساختمان‌ها و خیابان‌ها نیست، بلکه مردم آن، حافظه تاریخی آن، روابط اجتماعی آن و سبک زندگی خاصی است که در طول سال‌ها شکل گرفته است.

مهاباد از یک فرهنگ تجارت و دادوستد ریشه‌دار برخوردار است. بازار و کسب‌وکارهای محلی آن سال‌هاست بخشی از هویت اقتصادی شهر را ساخته‌اند. بسیاری از خانواده‌ها در این شهر تجربه چند نسل فعالیت اقتصادی دارند و این سرمایه‌ای است که به‌سادگی در هر شهری ایجاد نمی‌شود.

مهاباد از طبیعتی برخوردار است که می‌تواند یکی از پایه‌های مهم برند گردشگری آن باشد؛ از کوهستان و چشم‌اندازهای طبیعی گرفته تا ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی که هنوز آن‌گونه که باید، به یک تجربه منسجم برای مخاطبان تبدیل نشده‌اند.

این شهر همچنین دارای سرمایه انسانی ارزشمندی است؛ جوانانی که در حوزه‌های مختلف علمی، هنری، ورزشی، فناوری و کارآفرینی فعالیت می‌کنند و می‌توانند سفیران واقعی برند مهاباد باشند.

موقعیت جغرافیایی مهاباد نیز یک فرصت مهم است. قرار گرفتن در منطقه‌ای با ارتباطات اقتصادی و فرهنگی گسترده، ظرفیت تبدیل شدن شهر به یک مرکز مهم در حوزه تجارت، خدمات، گردشگری و تعاملات منطقه‌ای را ایجاد کرده است.

اما سؤال اصلی اینجاست:

آیا ما توانسته‌ایم این ظرفیت‌ها را به یک مزیت رقابتی شهری تبدیل کنیم؟

زیرا داشتن سرمایه، به‌تنهایی کافی نیست.

بسیاری از شهرها دارای جاذبه‌های طبیعی، نیروی انسانی یا سابقه تاریخی هستند؛ اما همه آن‌ها به برند تبدیل نمی‌شوند.

برند زمانی شکل می‌گیرد که این ظرفیت‌های پراکنده، در یک مسیر مشترک قرار گیرند.

وقتی کسب‌وکارهای شهر بدانند بخشی از هویت اقتصادی مهاباد هستند.

وقتی یک گردشگر پس از سفر به مهاباد، فقط یک مکان را به یاد نیاورد، بلکه یک تجربه کامل از شهر با خود ببرد.

وقتی جوان مهاباد احساس کند آینده خود را می‌تواند در همین شهر بسازد.

وقتی سرمایه‌گذار، مهاباد را فقط یک بازار مصرف نبیند، بلکه آن را یک فرصت رشد بداند.

برند شهری از هزاران تجربه کوچک روزانه ساخته می‌شود؛

از برخورد یک فروشنده با مشتری،

از کیفیت خدمات شهری،

از پاکیزگی محیط،

از رفتار شهروندان،

از حمایت از کسب‌وکارهای محلی،

از نحوه معرفی فرهنگ و تاریخ شهر.

گاهی تصور می‌کنیم معرفی شهر فقط وظیفه شهرداری یا نهادهای رسمی است؛ در حالی که برند یک شهر، محصول همکاری همه اجزای آن است.

شهرهایی که ماندگار می‌شوند، شهرهایی هستند که ابتدا خودشان را شناخته‌اند؛ سپس توانسته‌اند این شناخت را به یک داستان مشترک تبدیل کنند.

مهاباد امروز بیش از آنکه مشکل کمبود ظرفیت داشته باشد، نیازمند یک نگاه یکپارچه برای شناخت، سازمان‌دهی و معرفی این ظرفیت‌هاست.

شاید پرسش مهم امروز این نباشد

که: «چگونه مهاباد را معرفی کنیم؟»

بلکه باید بپرسیم:

اگر قرار باشد ده سال دیگر، نام مهاباد در ذهن مردم ایران و حتی فراتر از مرزها با یک ویژگی شناخته شود، آن ویژگی چه خواهد بود؟

پاسخ به این پرسش، فقط آینده برند شهری مهاباد را مشخص نمی‌کند؛ بلکه مسیر توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

برند شهری مهاباد، یک پروژه تبلیغاتی نیست؛

یک پروژه توسعه است.