رفلاکس معده علاوه بر سوزش سردل و ترش کردن، می‌تواند در برخی افراد با سرفه مزمن، گرفتگی صدا، خس‌خس سینه و احساس تنگی نفس همراه باشد. این علائم ممکن است پس از غذا خوردن یا هنگام دراز کشیدن تشدید شوند؛ با این حال، هر نوع تنگی نفس را نمی‌توان به رفلاکس نسبت داد.
رفلاکس معده به مری زمانی رخ می‌دهد که محتویات معده به سمت مری بازمی‌گردند. این وضعیت در برخی افراد می‌تواند از طریق تحریک گلو و مسیرهای هوایی بر دستگاه تنفسی تأثیر بگذارد. در مواردی نیز ورود محتویات معده به مسیرهای تنفسی ممکن است باعث التهاب یا تشدید مشکلات تنفسی شود.
تحریک مری همچنین می‌تواند با واکنش‌های عصبی و تغییراتی در عملکرد مسیرهای هوایی همراه باشد. با این حال، ارتباط میان رفلاکس و علائم تنفسی پیچیده است و وجود رفلاکس لزوماً به معنای آن نیست که علت تنگی نفس فرد همین مشکل گوارشی است.
ارتباط رفلاکس معده با آسم
پژوهش‌ها از وجود ارتباط میان رفلاکس معده و آسم حکایت دارند. رفلاکس ممکن است در برخی افراد مبتلا به آسم، علائم بیماری را تشدید کند. از سوی دیگر، تغییرات فشار داخل قفسه سینه هنگام حملات آسم نیز می‌تواند بازگشت محتویات معده به مری را تسهیل کند.
با وجود این ارتباط، درمان رفلاکس در همه افراد مبتلا به آسم به بهبود علائم تنفسی منجر نمی‌شود؛ بنابراین، شناسایی علت اصلی تنگی نفس و انتخاب روش درمانی مناسب اهمیت زیادی دارد.
چه علائمی ممکن است همراه رفلاکس باشند؟
سوزش سردل، احساس ترشی در دهان، بازگشت غذا به مری، آروغ زدن و ناراحتی در قسمت بالایی شکم از علائم شناخته‌شده رفلاکس هستند. برخی افراد نیز با سرفه مزمن، گرفتگی صدا، گلودرد یا احساس وجود چیزی در گلو مواجه می‌شوند.
تنگی نفس و خس‌خس سینه نیز ممکن است همراه رفلاکس بروز کنند، اما این نشانه‌ها اختصاصی نیستند و می‌توانند با آسم، بیماری‌های قلبی و ریوی یا مشکلات دیگر ارتباط داشته باشند. به همین دلیل، در صورت تکرار این علائم، بررسی پزشکی برای تشخیص علت ضروری است.
عوارض احتمالی رفلاکس درمان‌نشده
رفلاکس مزمن و کنترل‌نشده ممکن است به التهاب مری، ایجاد زخم یا تنگی مری منجر شود. در برخی افراد نیز تغییراتی در بافت پوششی مری با عنوان «مری بارت» ایجاد می‌شود که خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش می‌دهد؛ با این حال، بیشتر افراد مبتلا به رفلاکس به سرطان مری مبتلا نمی‌شوند.
دشواری یا درد هنگام بلع، کاهش وزن بی‌دلیل، استفراغ مداوم، خونریزی گوارشی یا مشاهده مدفوع سیاه از علائمی هستند که به ارزیابی پزشکی نیاز دارند و نباید نادیده گرفته شوند.
راهکارهای کاهش علائم رفلاکس
خوردن وعده‌های غذایی کوچک‌تر، خودداری از دراز کشیدن تا حدود سه ساعت پس از غذا، شناسایی خوراکی‌های محرک و کاهش وزن در صورت اضافه‌وزن می‌توانند به کنترل علائم رفلاکس کمک کنند. بالا آوردن قسمت بالایی تخت نیز برای افرادی که هنگام شب دچار رفلاکس می‌شوند، مفید است.
اگر علائم ادامه پیدا کنند، پزشک ممکن است داروهایی مانند مهارکننده‌های پمپ پروتون را تجویز کند. انتخاب دارو و مدت مصرف آن باید با توجه به وضعیت هر فرد و نظر پزشک انجام شود.
چه زمانی تنگی نفس نیازمند رسیدگی فوری است؟
تنگی نفس ناگهانی یا شدید، به‌ویژه اگر با درد یا فشار قفسه سینه، تعریق سرد، سرگیجه یا درد منتشرشونده به بازو و فک همراه باشد، می‌تواند نشانه یک مشکل جدی قلبی یا ریوی باشد و به رسیدگی فوری پزشکی نیاز دارد. در چنین شرایطی، نباید برای اطمینان از علت، منتظر اثر داروهای معده ماند.
همچنین، اگر تنگی نفس به‌طور مکرر رخ می‌دهد، هنگام فعالیت ایجاد می‌شود یا با درمان رفلاکس بهبود نمی‌یابد، مراجعه به پزشک برای بررسی علت ضروری است؛ زیرا تشخیص ارتباط میان رفلاکس و مشکلات تنفسی به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.
منبع: عصر ایران